Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılına ait Hanehalkı Bütçe Araştırması’nın sonuçlarını duyurdu. Bu araştırma, ailelerin ve bireylerin alışveriş alışkanlıklarını ayrıntılı bir şekilde ortaya koyuyor. Verilere göre, Türkiye’deki hanelerin toplam harcamalarının en büyük kısmı, yüzde 29,3 ile konut ve kira giderlerinden oluşuyor. Bunu yüzde 20,5 ile ulaşım harcamaları, ardından yüzde 17,3 ile gıda ve alkolsüz içecekler takip ediyor. Araştırma, milyonlarca insanın temel ihtiyaçları karşılamakta zorlandığını ortaya koyarken, en az bütçeye sahip harcama kalemleri de dikkat çekiyor. Haneler, finansal hizmetler ve sigorta için yalnızca yüzde 0,8, eğitim harcamaları için yüzde 1,8, sağlık giderleri için ise yüzde 2,2 oranında bütçe ayırabiliyor.
Araştırma, gelir gruplarına göre harcamaların dağılımını da gözler önüne seriyor. En düşük gelir grubunu temsil eden ilk yüzde 20’lik kesim, gelirlerinin yüzde 39’unu barınma masraflarına ayırmak zorunda kalırken, gıda ve alkolsüz içecek harcamaları için yüzde 29,2’lik bir pay ayırıyor. Bu gruptaki haneler, ulaşım harcamalarına ise yalnızca yüzde 8,6 oranında bütçe ayırabiliyor.
Ücretli çalışanlar ve esnaf, gelirlerinin büyük kısmını barınma giderlerine yönlendirmek zorunda kalıyor. Ücretli çalışanlar, maaşlarının yüzde 26,4’ünü konut masraflarına, yüzde 16’sını gıda harcamalarına ve yüzde 21,9’unu ulaşım giderlerine ayırıyor. Esnaf ise benzer şekilde, konut ve kira harcamalarına yüzde 25,5, gıda harcamalarına yüzde 17 ve ulaşım masraflarına yüzde 25,9 oranında bütçe ayırıyor.
Tek başına yaşayan bireyler, gelirlerinin yüzde 41’ini yalnızca kira giderlerine harcadıklarını gösteriyor. Bu kişilerin gıda harcamalarına ayırdığı pay yüzde 14,3, ulaşım giderlerine ayırdığı pay ise yüzde 14,4 olarak hesaplandı. Daha kalabalık ailelerde ise gıda harcamaları ön plana çıkıyor; bu haneler bütçelerinin yüzde 23,7’sini gıda masraflarına, yüzde 24,4’ünü konut harcamalarına ve yüzde 18,1’ini ulaşım giderlerine yönlendiriyor.
Gıda israfı da araştırmanın önemli bir parçası. Hanelerin en fazla israf ettiği gıda kalemleri arasında, taze meyve ve sebzeler ilk sırada yer alıyor; israf oranı yüzde 39,7 seviyelerine ulaşıyor. Bu durum, bütçelerin ne denli zorlandığını ve temel ihtiyaçların karşılanmasında yaşanan güçlükleri bir kez daha gözler önüne seriyor.
