Norveç’in Narvik belediyesine bağlı Kjøpsvik yakınlarındaki Arne Qvamgrotta mağarasında yürütülen bilimsel çalışmalar, Arktik bölgesinin binlerce yıl önceki ekosistemini gözler önüne serdi. 1990’larda bir maden tüneli çalışması sırasında tesadüfen açılan ve 2021-2022 yıllarında Oslo, Bournemouth ve Bergen üniversitelerinden araştırmacıların katılımıyla kazılan mağarada, mükemmel şekilde korunmuş organik kalıntılar tespit edildi.
MADEN KAZISINDA BULUNAN MAĞARADA ‘UÇAN PENGUENLER’ NASIL ORTAYA ÇIKTI?
Araştırmacılar, mağara tortularından elde edilen kemik parçalarını geleneksel morfolojik yöntemler ve antik DNA analizleriyle inceledi. Yapılan analizlerde, halk arasında ‘uçan penguenler’ olarak bilinen Atlantik martıları ve dalgıç kuş türlerinin yanı sıra kutup ayısı, mors, balina ve göçmen ren geyiklerine ait kemikler tespit edildi. İncelemelerde ayrıca İskandinavya bölgesinde daha önce varlığı hiç kaydedilmemiş ve Avrupa’da nesli tükenmiş olan yakalı lemming türüne ait fosillere ulaşıldı.
BUZ DEVRİ ÖNCESİ İKLİM VE CANLI YAŞAMI NASIL ŞEKİLLENDİ?
Elde edilen veriler, 75 bin yıl önce bölgedeki buzulların iç kesimlere çekildiğini ve kıyı şeridinin ‘uçan penguenler’ gibi deniz kuşları ile kara memelilerinin yaşamına elverişli hale geldiğini gösteriyor. Mağarada hem deniz ürünleriyle beslenen canlıların hem de kara memelilerinin bir arada bulunması, denizin kalıcı olarak donmak yerine yalnızca mevsimsel olarak buz tuttuğuna işaret ediyor.
BUZULLARIN İLERLEMESİ TÜR YAŞAMINI NASIL ETKİLEDİ?
ABD Ulusal Bilimler Akademisi Bildiriler Kitabı’nda (PNAS) yayımlanan araştırmaya göre, bölgede gelişen bu canlı çeşitliliği buzulların yeniden ilerlemesiyle son buldu. Kıyı şeridinin buz tabakalarıyla kaplanması sonucu yaşam alanları daralan hayvanların göç edemeyerek bulundukları yerde tükendikleri tespit edildi. Araştırmacılar, bu verilerin günümüzdeki iklim değişikliği karşısında Arktik canlılarının karşılaşabileceği riskleri öngörmek açısından kritik bir kaynak oluşturduğunu ifade ediyor.
